De Noordzeekust is kwetsbaar. Een Russisch schip hoeft maar een kabel te beschadigen en er is een probleem. De maritieme industrie heeft oplossingen klaar, maar het Rijk blijft achter, stelt Jeroen de Graaf.
Dit opiniestuk verscheen op 31-03-2026 in het AD.
Kilometers aan gaspijpleidingen, data- en elektriciteitskabels in de Noordzee voor de kust van Nederland zijn nog steeds zeer kwetsbaar. Nederlandse maritieme en offshorebedrijven staan te trappelen om mee te werken aan een oplossing. Ondanks een speciaal programma, al opgericht in 2023 om de kritieke infrastructuur in de Noordzee te beschermen, heeft de Tweede Kamer pas deze week richting gegeven. Ondertussen werkt het programma nog steeds niet helemaal en is de geopolitieke onrust eerder toe- dan afgenomen.
We hebben een duidelijke keuze nodig van het kabinet hoe we dit probleem samen met onze maritieme bedrijven gaan aanpakken. Het Rijk moet kiezen wie ervoor verantwoordelijk is en voldoende budget vrijmaken. Aan goede intenties ligt het niet. Al in 2022 werd na de invasie van Rusland in Oekraïne besloten dat de kritieke infrastructuur moest worden beschermd met het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI). Maar er zijn zes ministeries bij betrokken, wat de daadkracht ervan niet helpt.
Laat het ministerie van Justitie en Veiligheid het overnemen van Infrastructuur en Waterstaat. Dat doen ze ook in België. Daar heeft de minister van Justitie ook de portefeuille Noordzee. In Nederland moeten we het doen met een evaluatie naar de governancestructuur van de kustwacht voor de bescherming van de Noordzee. Terwijl daar een jaar geleden al een rapport over opgeleverd is. Het resultaat van het tweede rapport wordt deze zomer verwacht.
We moeten vóór de oplevering van het nieuwe rapport al in actie komen. Want Nederland loopt onnodig risico. Er hoeft maar een schip uit de Russische schaduwvloot kabels en leidingen te beschadigen en we hebben een enorm probleem. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten laten zien hoe vatbaar landen zijn voor ontregelingen in de energievoorzieningen. De Noordzee zorgt namelijk voor een groot deel voor de Nederlandse energievoorziening en is zeer belangrijk voor de Nederlandse economie.
De Nederlandse maritieme maakindustrie kan helpen met de bescherming van de infrastructuur in de Noordzee. Kabels kunnen worden ingegraven, data van maritieme bedrijven kan worden gedeeld met het Rijk en op kritieke delen van onze infrastructuur moet surveillance soelaas bieden.
Maar bedrijven hebben dan wel duidelijk beleid nodig vanuit Den Haag. En dat blijft tot op heden uit. Terwijl ze in Finland na de sabotageaanslag van Rusland de marine in hebben geschakeld om de dreiging in te dammen en een eigen variant van onze beoogde NMSC hebben opgericht. Het kan dus wel.
Daarom moet het Rijk haast maken met een keuze voor betere bescherming van de Noordzee en onze veiligheid. Zorg dat onze eigen bedrijven hiermee aan de slag kunnen. De kustwacht kan het niet alleen. Zeker als je beseft dat het geen volledig eigen vloot meer heeft, maar dat schepen worden ingehuurd.
Terwijl we die schepen op onze eigen Nederlandse werven kunnen bouwen. Onze maritieme hoogwaardige technologie behoort tot de absolute wereldtop en de bedrijven willen hun verantwoordelijkheid nemen. Laten we daar alstublieft gebruik van maken.
