De offshore windsector groeit. En zal voorlopig niet stoppen met groeien. Om ervoor te zorgen dat dit ook kan, zijn mensen nodig. En goed nieuws: voldoende jongeren tonen interesse in techniek. Toch eindigt maar een heel klein deel daarvan in de offshore wind. Dat is een van de conclusies van een onderzoek dat ECHT Human Capital uitvoerde in opdracht van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en TKI Offshore Energy.
Dit artikel verscheen in de laatste editie van het tijdschrift van Maritime & Offshore NL. Dit tijdschrift ook (gratis) ontvangen? Meld je aan.
RVO stelde als aanleiding van dit onderzoek de vraag: hebben we genoeg mensen om al de windparken die nodig zijn te bouwen, onderhouden en operationeel te houden? Met ‘al de windparken die nodig zijn’ wordt verwezen naar de doelen voor windenergie zoals opgenomen in de Nederlandse Routekaart geldend in 2024.
Joost Pellis is mede-eigenaar van ECHT Human Capital en heeft met zijn team dit rapport opgeleverd. Eerder, in een andere rol, stond Joost aan de wieg van het Convenant Stageplaatsen Wind Nederland. Tijdens onder andere het proces om daartoe te komen heeft hij zelf ervaren dat er nog werk te verrichten is om de aansluiting tussen het onderwijs en de windsector te verbeteren. Het verkrijgen van zoveel mogelijk relevante en correcte data over de benodigde aantallen nieuwe, toekomstige, technische medewerkers, heeft daarom ook geleid tot dit onderzoek. Een onderzoek met verontrustende conclusies.
Technische studenten nemen een andere afslag
Er is onder jongeren voldoende interesse in techniek, stellen de onderzoekers. In theorie kan de instroom aan technische mbo-studenten de toekomstige vraag overtreffen, maar dat gebeurt niet. Op verschillende momenten nemen studenten namelijk een andere afslag dan de weg naar offshore wind. Zo zit er bijvoorbeeld een groot gat tussen het aantal studenten dat een relevante technische opleiding start en het deel dat deze opleiding ook daadwerkelijk afmaakt.
Verwacht tekort: ruim 1800 FTE
Uit het onderzoek blijkt dat het verwachte tekort in onderhoud van offshore windinstallaties in 2035 zo’n 1807 FTE betreft. Dat betekent dat we als land ruim 1800 mensen te kort gaan komen om de sector op het niveau draaiende te houden welke de (wind)energiedoelen van 2035 en 2050 kan realiseren.
Het onderzoek
Voor dit onderzoek is een unieke aanpak gebruikt, waarbij de Learning Communities (LC) als uitgangspunt zijn genomen. Een voorbeeld van een Learning Community is bijvoorbeeld de RDM Campus in Rotterdam. Aan deze LC’s is de vraag gesteld: “welke onderwijsinstellingen en marktpartijen zijn in jouw directe omgeving actief in de offshore windindustrie?”. Om het onderzoek zo gedegen en data gedreven mogelijk te maken, is ervoor gekozen het onderzoek te richten op de onderhoudsfase. Installatie en commissioning zijn hierin niet meegenomen. In de interviews met de marktpartijen, hebben de onderzoekers gekeken naar de huidige en toekomstige windparken op zee en specifiek gevraagd naar de verdeling van de workforce; in zowel aantallen alsook opleidingsniveau (mbo of hbo). De beschikbare FTE’s die uit de interviews gekomen zijn, zijn naast de windparken en turbines gelegd: wat is de correlatie? Hoeveel mensen heb je nodig om dit windpark specifieke aantal turbines te onderhouden?
Om de toekomstige FTE’s zo feitelijk mogen kunnen bepalen voor de nieuwe windparken op zee, was ook een valide meetpunt nodig qua inschatting van te verwachtte turbine capaciteit. Hiervoor is uitgegaan van de North Sea Standard, met een aanname dat de toekomstige turbine een output gaan hebben van 14, 16 of 18MW.
Meer dan onderhoud
Hoewel het onderzoek gericht is op de onderhoudsfase, bestaat offshore wind uit meer fases. Ook dingen als installatie, ontwerp en logistiek zijn nodig. Dit betekent dat het complete totale tekort nog groter is dan het onderzoek uitwijst.
Er zijn verschillende redenen waarom er gekozen is om het onderzoek op onderhoud te richten. De belangrijkste: het tijdsverloop. Wanneer je een tender indient voor een windpark, geeft de overheid je de verplichting om dat windpark voor ongeveer 35 jaar te onderhouden. Op deze manier geeft onderhoud een constante voor een langere periode. Joost legt uit dat een langere constante in tijd ook relevant is voor investeringen en om veranderingen door te voeren in het onderwijs.
Conclusies en aanbevelingen
Alle conclusies en aanbevelingen zijn samen te vatten onder de noemer ‘cohesie’. Joost: “We vinden dat de samenwerking in het hele ecosysteem beter kan: bedrijven moeten meer naar de scholen toe en de scholen meer naar de bedrijven. Uiteindelijk is samenwerking nodig om deze uitdaging goed het hoofd te kunnen bieden”.
In de aanbevelingen van het onderzoek noemen de onderzoekers van ECHT Human Capital niet alleen een sterkere samenwerking tussen onderwijs en industrie. Ze benadrukken ook dat de zichtbaarheid van offshore wind vergroot moet worden en dat er nu al verder gekeken moet worden dan 2035. Joost: “Natuurlijk is het een uitdaging, ook omdat de sector versnipperd is met veel gespecialiseerde niche partijen. Maar nu is het duidelijk wat we missen en wat we waar nodig hebben. Dan is dit ook het meest logische moment om daar ook naar te gaan handelen.”
